Historia dla dorosłych

00:00 Radiowcy bez cenzury, historia dla dorosłych i jedziemy. 00:03 Super, fajne, bo to ludzie od razu wiedzą co to jest za podcast. 00:08 Olbratowski jest dobry w te początki. Skowron, Tomkowicz, Olbratowscy prezentują historię dla dorosłych. 00:19 Słuchajcie, w szkole uczymy się, że Polska odzyskała niepodległość 11 listopada 1918 roku i okej. Jak tak powiecie, to macie piątkę. 00:27 A przypomnijmy, tego dnia Rada Regencyjna w Warszawie przekazała Józefowi Piłsudskiemu naczelne dowództwo nad wojskami polskimi. 00:35 Ale ten 11 listopada to jest taka oczywiście symboliczna data, bo to... Nie było tak, że o, znikąd sobie przyjechał Piwsucki, ciach i mamy niepodległość. 00:44 Nie, to nie było tak, że przyjeżdża Piwsucki, oni mówią o, cześć Józek, dobrze, że wpadłeś, weź tam porządź, coś tam. 00:52 Tu mamy niepodległość, weź nam potrzymaj. 00:53 Nie, dlatego my chcielibyśmy was zabrać w podróż do przeszłości, bo to przecież... Historia dla dorosłych, a nie współczesność dla dorosłych. 01:02 Czy przyszłość dla dorosłych. 01:03 I chcemy opowiedzieć może trochę szerzej, w jaki sposób nasz kraj odzyskał niepodległość. 01:08 Zacznijmy od tak zwanego zarysowania tematu, czyli stworzenia takiego szkisu, żeby was rzucić na mapę. Gdzie jesteśmy? Żebyście wiedzieli właśnie, gdzie stoimy my, gdzie jest rzeka, gdzie są Niemcy. Tak, i w co się bawimy? W co się bawimy? 01:20 W 1795 roku, tak głęboko sięgamy, ma miejsce trzeci rozbiór Polski dokonany przez Rosję, Prusy i Austrię. 01:29 Tak wcześnie zaczęliśmy, że normalnie z tego możecie się uczyć do matury. 01:32 Dokładnie. I Rzeczpospolita, nasza matka ukochana, znika z map, ale Polacy się z tym, nigdy się z tym nie pogodzimy, nie pogodziliśmy się, w przyszłości też się nie będziemy godzić. Polacy zaczynają... No dymić. Dymić, co jest zresztą zrozumiałe. Absolutnie. 01:48 Jednak wszystkie próby wywalczenia niepodległości kończą się porażką, jest wiele przyczyn. Jedną z nich jest to, że trzej zaborcy zasadniczo ze sobą współpracują, no i żadnemu z nich nie należy i nie zależy na odtworzeniu Polski. 02:02 No i też trzeba otwarcie powiedzieć, że Polacy w zasadzie nie mają za bardzo takiego poparcia międzynarodowego. 02:08 Tu słabiutko z tym było. Naprawdę słabiutko było, bo też nie po to zauważmy, Europa męczyła się na Kongresie Wiedeńskim skrupulatnie ustalając rozumicie przebieg granic po erze wojen napoleońskich, żeby teraz jakiś taki ten piękny układ burzyć tylko po to, żeby coś dać Polakom. 02:22 Po co komplikacji wprowadzać. 02:23 Dokładnie. Co prawda od 1815 roku istnieje Królestwo Polskie zwane Królestwem Kongresowym lub Kongresówką, no ale jest ono związane Unią Personalną z Rosją, czyli że władcą jest car. 02:36 To tak, jakby dzisiaj Wołodia Putin był. Słabo. Ciężko z taką niepodległością. Słabiutko. Przy okazji nie rzuc... Przepraszam, idziesz do klasopracowni, a tam nie wisi ci Żeromski, Orzeł i ten, tylko na przykład wisi car. To chcesz w takiej klasopracowni? 02:52 Nie, nie chcemy takiej klasopracowni nigdy. Przy okazji tak, my nie rzucamy tych różnych nazw po nic, bo zapamiętajcie je, zanotujcie sobie w zeszycie do historii dla dorosłych, bo później nam się przydadzą. 03:04 Bo w naszych podcastach wszystko jest po coś. Dokładnie. Więc tak, w XIX wieku się nie udało i świat, w tym Polacy, wchodzą w wiek XX. 03:12 No ale w międzyczasie tak zwanym na kontynencie troszeczkę się pozmieniało, dlatego że po powstaniu styczniowym Królestwo Kongresowe traci sporą część autonomii. 03:21 No a Austria przekształciła się w Austro-Węgry, prawda? Choć nadal rządzi nimi Franciszek Józef, a Prusy zjednoczyły Niemcy, tworząc Cesarstwo Niemieckie. Słabiutka sytuacja. 03:32 Ale z perspektywy Polaków dzieje się coś jeszcze ważniejszego, no bo w Europie tworzą się takie dwa wrogie obozy. 03:39 Czyli tak, z jednej strony jest Trójprzymierze i tam są Niemcy, Austro-Węgry i Włosi. Jest Trójporozumienie, w skład którego wchodzą, uwaga, to nie będzie niespodzianki, Anglia, Francja i Rosja. 03:51 Wiemy, że te nazwy mogą się mylić, ale na szczęście potem je zmieniono. I od 1914 roku Niemcy i Austro-Węgry współtworzą państwa centralne. Bo są w centrum. Bo są w centrum. Wielka Brytania, Francja i Rosja tworzą Entente. Bo są tak dookoła. 04:07 I Włochy potem zmieniły stronę i dołączyły do Ententy. To tak na marginesie. 04:11 Nie ma dużego znaczenia. Żebyście wiedzieli, jak wygląda szersze tło w momencie, kiedy tutaj wybucha Polska. I gdzie jesteśmy my Polska właśnie. 04:18 Bo widzicie, co się dzieje. Widzicie, w jednym sojuszu są Niemcy, Austro-Węgry, a w drugim Rosja, czyli zaborcy są podzieleni. 04:27 Bo państwa centralne i Ententa się nie lubią. Znaczy mówiąc delikatnie się nie lubią. To jest taki moment, że brakuje tylko kurcze iskry, żeby wszystko pierdut walnęło. I ta iskra się pojawia. 04:39 Wkrótce. Kiedy dokładnie? Najstarszy z nas Tomasz Olbratowski wam powie. 04:45 28 czerwca 1914 roku w Sarajewie zostaje zastrzelony następca tronu Austro-Węgier, arcyksiąże Franciszek Ferdynand. 04:55 Zamachowcem jest Gawriło Princip Bośniacki Serb. 04:58 Olbratowski pamięta to jak dziś. Międzynarodowa sytuacja. 05:02 Habsburgowie, którzy rządzili wtedy Austro-Węgrami są mocno niezadowoleni. Zresztą wy też byście byli niezadowoleni, gdyby wam ktoś odstrzelił w powozie sa jadącego następcę tronu. 05:12 Z małżonką bodajże. 05:13 I Austro-Węgry stawiają Serbii ultimatum, a potem wypowiadają jej wojnę. Rosja ogłasza, że będzie bronić Serbii i wypowiada wojnę Austro-Węgrom. 05:22 Czyli tak od słowa do słowa, zibu zibu, następuje tak zwany swoisty efekt domina. Takie pić pić. I po kilku tygodniach, bo ten wypowiedział tę wojnę temu, tamci, tym. 05:32 Cała Europa jest w stanie wojny. No i w tej sytuacji Polacy myślą sobie, że skoro zaborcy są podzieleni, to można by tu coś z Ibu z Ibu wykorzystać. 05:42 Czyli nie, że tam trybunał, nie, że tutaj tylko wykorzystajmy. 05:45 Ale Polacy, jak to Polacy, nie zgadzają się, którą stronę lepiej poprzeć. Część stawia na Rosję, inni na Austro-Węgry i Niemcy. Jak dzisiaj. 05:57 Wtedy głównodowodzący armii rosyjskiej, czyli wielki książę Mikołaj Mikołajewicz, bo to syn był Mikołaja, wtedy jak żona wołała Mikołaj na obiad, to dwóch przychodziło, to fajne jest. On wygłasza do Polaków odezwę. 06:12 Posłuchajmy jej, Przemysław, jako głos taki, proszę, czytaj. 06:17 Radiowcy, znaczy, przepraszam, Polacy. Tak zaczyna swoją przemowę, Mikołaj Mikołajewicz. Wybiła godzina, w której marzenie święte ojców waszych i dziadów waszych może się urzeczywistnić, pisze ten Mikołaj. 06:31 Tylko z ruskim akcentem. 06:33 Półtora wieku temu żywe ciało Polski poszarpane zostało na kawałki. Lecz, tak pisze ten Nikołaj, lecz dusza jej nie umarła. 06:42 Ciekawe, przez kogo zostało poszarpane to ciało, no nie? 06:46 Ciekawe. Książę kontynuuje. No no, książę kontynuuje. Żyła ona. W sensie ta nieomarła dusza. Nadzieją, iż nadejdzie godzina zmartwychwstania narodu polskiego. To Ruszek pisze. Pisze nam rosyjski car. I pogodzenia się braterskiego z wielką Rosją. Wojska rosyjskie, notuje car, niosą wam błogą wieść tego pogodzenia. Jakbym gdzieś to słyszał. Pozwolę sobie dalej, bo to jest bardzo dobre. To car tutaj szedł górnym wiatrem, naprawdę. Niech znikną granice, które rozdzieliły na kawałki naród polski. 07:19 Niech złączy się on w jedną całość pod berłem cesarza rosyjskiego. 07:24 Wiedziałem, że gdzieś jest gwiazdka. 07:26 To tak jakby Putin teraz napisał do Ukraińców, że tutaj chcemy bratniemu narodowi pomoc nieść. Dalej cytuję cara, bo warto. Pod berłem tem, w sensie cara rosyjskiego, odrodzi się Polska wolna pod względem swej wiary, języka i samorządu. Nie rządu, samorządu. Jednego oczekuje Rosyja od was. 07:47 Takiegoś poszanowania dla praw tych narodowości, z którymi łączyła was historia. 07:52 Z sercem otwartym i bratersko poddaną dłonią idzie do was na spotkanie Wielka Rosja. 07:57 Cieka, cieka, to było... Ustalmy, czy to jest zachęta, czy ostrzeżenie. 08:02 Słuchajmy dalej. Ja bym się zbroił. Wierzy ona, w sensie Wielka Rosja wierzy, iż nie zardzewiał miecz, który rozgromił wroga pod Grunwaldem. O kuźwa, daleko sięga. 08:14 Od brzegów oceanu spokojnego do mórz północnych dążą chówce rosyjskie. Ostrzeżenie. Tu poszedł takim Mickiewiczem troszeczkę. Jutrzenka życia nowego świta dla was. 08:29 Niech zabłyśnie tej jutrzence znamie krzyża Tu musiałem uwejść tabletki. Przy jutrzęce weszły tabletki. Niech zabłyśnie przy tej jutrzęce znamie krzyża, symbol cierpienia i zmartwychwstania narodów. 08:43 Tak, arcyksiąże, nie car. Arcyksiąże Mikołaj Mikołajewicz. Piękna odezwa. Wzruszenie odbiera mi łzy. 08:52 Ależ tam musiało być pite w Rosji dzień wcześniej przed napisaniem tego listu. 08:56 Chłopcy musieli mieć jakieś nowe miody. Mimo to część Polaków ucieszyła się, bo to było jednak pierwsze takie jakby oficjalne wspomnienie o odbudowaniu Polski. 09:05 Tak, tak, bo wcześniej naparzali jak wściekle i nie, tam pół mili powstania. 09:09 Trzeba tylko dodać tutaj, to jest ważne, że ta odezwa nie miała jednak mocy prawnej. Ot, takie słowa na zachętę bez zobowiązań. 09:17 Ale to nie miał być koniec. Bo część Polaków mimo to nie dowierza Rosji. Ciekawe. I na przykład w Austro-Węgrzech tworzą się legiony polskie, które podlegają Austro-Węgrom. 09:28 Ale tak szczerze mówiąc, to początkowo ani Rosja, ani Austro-Węgry, ani Niemcy Nikt nie był zainteresowany odtworzeniem Polski, bo wiedzieli, że to będzie zamieszanie. 09:37 Bo to jeszcze jest ten moment, gdzie każdy myśli, że ta wojna przecież szybko się rozstrzygnie i na Boże Narodzenie będziemy w domciu tam barszczyk czerwony konsumować. 09:47 No tyle, że na Boże Narodzenie 1914 roku mija, wojna się nie kończy, koszty po obu stronach rosną, ofiary też i walk końca nie widać. 09:56 Na zachodzie to w ogóle linia frontu staje w miejscu i zaczyna się faza wojny pozycyjnej, czyli że żołnierze, wiecie, siedzą w okopach i podejmują nieudane próby ataków na okopy przeciwnika, ponosząc ogromne straty. 10:09 Dla odmiany front wschodni jest bardziej ruchomy, tam się więcej dzieje. Może powiedzmy troszeczkę o tym, jak idzie walka naszym kochanym zaborcom. 10:16 Tak, których znamy i kochamy. Więc tak, Austro-Węgrom strasznie ta wojna nie idzie. Na szczęście dla nich Rosji również strasznie nie idzie. 10:26 W ogóle podczas pierwszej wojny światowej Rosja i Austro-Węgry chyba zawzięcie rywalizowały o tytuł najbardziej nieudolnego członka swojej koalicji. 10:33 Natomiast Niemcy ratują sytuację na wschodzie i w roku 1915 państwa centralne zajmują te tereny nasze, Królestwa Kongresowego. 10:42 Tak, zostaje ono podzielone na dwie strefy okupacyjne. Niemiecką, ze stolicą w Warszawie i austro-węgierską, ze stolicą w Lublinie. 10:52 No, obce państwa to nawet odbijając Polskę muszą ją ponownie podzielić między siebie. Tak, no. 10:58 No ale w Wiedniu i Berlinie zastanawiają się, co zrobić z tak ładnie podbitym terenem. No bo coś chciała zrobić. Nie podbiłeś teren, no to... To nie może tak sobie oddać. 11:09 Tylko, że tu w tym momencie pojawia się spór, bo Austro-Węgry chciały włączenia tych ziem do siebie. 11:14 Niemcy w zasadzie mają podobny pomysł, tylko chcieliby wcielenia tych ziem do siebie. 11:19 Ale w 1916 pojawia się taki sprytny pomysł, żeby stworzyć takie autonomiczne Królestwo Polskie. Oczywiście pod światłym przewodnictwem państw centralnych, żeby nie było... Ale ktoś mógłby tu słusznie zapytać, chwila, ale dlaczego państwa centralne nagle chciałyby odtwarzać Polskę? Przecież... No nie z dobrej chęci. 11:39 Odpowiedź jest prosta. Prosta. Chcieli w ten sposób pozyskać mięso armatnie. Przepraszam, rekrutów. 11:46 Bo pamiętajmy, że przez cały czas obie strony sporu się trzaskają, ponoszą spore olbrzymie straty. No i i Niemcom, i Austro-Węgrom zaczyna powoli brakować żołnierzy. 11:56 A na terenie dawnej kongresówki jest mnóstwo osób, które mogłyby zasilić te szeregi. 12:00 To takie bitne, to jest wiadomo, nie? To jest taki narodek, że to ci tam... Ale jest ale. 12:04 Ale jest ale. 12:06 Ale jest ale. Tak, to jest pierwsza wojna światowa i mocarstwa jeszcze starają się przejmować konwencjami. 12:13 Tak oni się pilnują konwencji haskie, a konwencja haska zabrania wcielania do armii ludności z podbitych terenów. Goście mówili zabrania, okej, to zabrania. 12:21 Jest jednak możliwość obejścia tego, gdyby te osoby zgłosiły się same na ochotnika. Wtedy nie ma problemu. 12:28 Na który ci się Polak zgłosi na ochotnika do armii niemieckiej? 12:30 No właśnie. To jest głupia sprawa. Ale gdyby to formalnie była armia polska i jeszcze działająca w pozornie autonomicznym kraju, no to kto wie? Poza tym niemieccy dowódcy mieli bardzo dobre zdanie o polskich żołnierzach. 12:49 Serio mieli dobre zdanie o polskich żołnierzach. Mamy tutaj dowód na piśmie. Generał Erich von Ludendorff, który widział Legiony Polskie w akcji, pisał do Berlina. Polak to dobry żołnierz. Gdy Austria zawodzi, my musimy postarać się o nowe siły. Trzeba zrobić wielkie księstwo polskie z Warszawą i Lublinem, a następnie armię polską pod niemieckim dowództwem. Tutaj sechciwe, lepkie rączki germański oprawca wyciągał ku nam. Tutaj. 13:16 W październiku przedstawiciele Austro-Węgier i Niemiec spotykają się w pszczynie. Żeby trudniej było Niemcom wymówić. Gdzie ustalają, że z tą Polską można w sumie spróbować. Że jednak Polacy to spoko. 13:28 I 5 listopada 1916 roku Hans von Besseler i Karl Cook, gubernatorzy okupowanych ziem Królestwa Kongresowego, podpisują w imieniu cesarzy akt odezwy do Polaków. Do naszych kochanych Polaków. 13:42 Została ona nazwana, nigdy nie zgadniecie, aktem 5 listopada. 13:46 Jest 1916. 13:49 5 listopada. 13:49 Tak, znamy jego treść, więc słuchajmy się w te piękne słowa przemysła. 13:53 Oni musieli czytać list od arcyksięcia tego rosyjskiego, chcieli nawiązać. Nie spoilerujmy. Przejęci niezłomną ufnością w ostateczne zwycięstwo ich broni. No tak, tak. I życzeniem powodowani, że ziemie polskie przez waleczne ich wojska ciężkimi ofiarami rosyjskiemu panowaniu wydarte do szczęśliwej przywieźć przyszłości jego cesarska mość, cesarz Niemiec oraz jego cesarska mość i królewska mość zarazem, cesarz Austrii i apostolski król Węgier postanowili z ziem tych utworzyć państwo samodzielne z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem. 14:32 Skończyłeś? To było jedno zdanie. Tak. Wtedy to umiano pisać zdanie, nie co to teraz. 14:37 Ale jak na razie brzmi fajnie. I to nie miażdżki pisali. 14:41 Ale dalej, dalej. Dokładniejsze oznaczenie granic Królestwa Polskiego zastrzega się. No tak. Czyli że nie, że powiedzą teraz, tylko potem. 14:49 Nie wiedziałem, że to będzie jakiś hacz. 14:51 No, no, no. Spoko. Nowe Królestwo znajdzie w łączności z obóz przymierzonymi mocarstwami rękojmie potrzebną do swobodnego sił swych rozwoju. 15:03 We własnej armii nadal żyć będą pełne sławę tradycje wojsk polskich dawniejszych czasów i pamięć walecznych polskich towarzyszy broni we wielkiej obecnej wojnie. Ciekawe, czy mieli tutaj na myśli Grunwald. Nie, nie wiem. 15:19 No i w tym akcie jest jeszcze trochę uwag natury ogólnej, bo to, co czytamy tam na koniec. 15:25 Tak, kończą epistołę swą słowami. Znaczy prawie kończą, bo to jeszcze do końca chwili. Wielkie zaś od zachodu z królestwem polskiem sąsiadujące mocarstwa z radością ujrzą u granic swych wschodnich wskrzeszenie i rozkwit wolnego i szczęśliwego własnym narodowym życiem cieszącego się państwa. 15:44 Myślę, że autorzy tej odezwy znaleźliby wspólny język z Mikołajem Mikołajewiczem. 15:48 Ale wiele osób i tak się cieszyło, bo to była pierwsza sytuacja, gdy oficjalnie obiecywano odtworzenie Polski. 15:55 Czyli nie hakata, nie zakaz pacierzy dla dzieci polskich, nie września, nie drzymała, tylko fajnie. 16:00 Tylko Niemcy lekko ten entuzjazm popsuli, bo już 9 listopada, czyli 4 dni później, na ulicach pojawiło się kolejne obwieszczenie, a brzmiało ono tak. Szebysław. 16:10 Powaga i niebezpieczeństwa tych ciężkich chwil wojennych zmuszają nas, by zarząd nowego państwa waszego zachować tymczasowo jeszcze w naszych rękach. 16:20 No to się pocieszyli. 16:22 Wciąż trwa wojna z rodziną. 16:25 Rosją dotąd niezakończona. Stańcie więc przy nas jako ochotnicy i pomóżcie nam uwieńczyć zwycięstwo nasze nad waszym prześladowcą. Pisali nasi prześladowczy. 16:35 I wiele osób z lekkim niesmakiem zrozumiało ten tekst jako potwierdzenie, że państwom centralnym chodzi jedynie o nowych rekrutów. Rekrut to taka miła nazwa dla nasa łatniego. 16:46 Ale żeby nie było, państwa centralne rzeczywiście zaczynają tworzyć struktury tego państwa polskiego. 16:52 Tak, tak, bo 6 grudnia na Mikołaja dostaliśmy. 1916 roku zostaje utworzona tymczasowa Rada Stanu, będąca takim jakby rządem. 17:00 I na jej czele staje Wacław Niemojowski, a jednym z członków zostaje Józef Piłsudski, który obejmuje referat wojny. 17:08 Powstają też polskie siły zbrojne. Lub jak jest zwoł Niemcy wtedy, oni używają takiej troszeczkę... Mniej fajnej nazwy. Polni się Wechmacht. 17:17 Polnisze Wehrmacht. Zostańmy przy polskich siłach zbrojnych. Utworzyli gestapol. 17:25 Polnisze gestapol. Naczelnym dowódcą zostaje oczywiście Niemiec Hans von Besseler. No i zaraz powiemy, jak na to wszystko zareagowali Polacy. Ale najpierw spójrzmy, jak na ten akt zareagowały Rosja i Ententa. 17:39 Bo szersze tło jest ważne. A my w tym podcaście, który jest podcastem premium, ale za darmo, zawsze dajemy wam szersze tło. 17:46 państwa intenty trochę się przeraziły. 17:49 Bo gdyby Polacy rzeczywiście zostali tym zachęceni, tym niemiecką obietnicą, siła państw centralnych znacząco by wzrosła. 17:58 No bo wiecie, jak my walczymy. Rosja z kolei jest wściekła, bo jak te państwa centralne mogą rozporządzać zagarniętymi ziemiami, które ponad 100 lat wcześniej Rosja sama uczciwie zagarnęła. 18:10 I nie nie dał, sama się zagarnęła. Jednak Wielka Brytania i Francja próbują naciskać na Rosję swojego sprzymierzeńca, że może by jednak tym Polakom też coś obiecała, żeby jakoś przebiła tę ofertę niemiarzków i austriaków. 18:21 I premier Rosji, Aleksander Triepo, wpadł na pomysł, jak to zrobić. I on złożył Polakom następującą obietnicę. 18:28 To też pięknie napisał na pewno. Ziemie odwiecznie polskie, poza granicami Rosji, będą odzyskane, a cała Polska w granicach etnograficznych będzie wolna w nierozerwalnym związku z Rosją. 18:43 Wolna w nierozerwalnym związku, to jest bardzo piękne. 18:46 Gość rzeczywiście zaszalał, znaczy właśnie na pewno to Polacy chcieli usłyszeć, to jest mistrz negocjacji. 18:53 Ale tutaj, słuchajcie, znowu ważne, sprawa przyszłości Polski, no nagle stała się de facto bardzo ważnym tematem rozmów po obu stronach konfliktu. 19:01 Ale wróćmy teraz do Królestwa Polskiego pod światłym przewodnictwem państw centralnych. Jest już 1917 rok i państwom centralnym zaczyna coraz gorzej iść wojna. 19:13 W tej sytuacji część polityków, jak choćby Józef Piłsudski, zaczynają się zastanawiać, czy dalsze popieranie Niemiec i Austro-Węgier ma w ogóle jakiś sens. 19:22 Mhm. I Piłsudski zaczyna zachęcać legionistów, żeby nie składali przysięgi cesarzowi Niemiec. On mówi. Ten Piłsudski mówi tak. O, teraz będziesz Piłsudskim. Teraz będzie Piłsudski. 19:33 Teraz w końcu jest jakieś dobre. Niemcy ogłosili jakąś niepodległość, by zjednać sobie naród polski. 19:41 A tak naprawdę chcą jedynie, by dać żołnierza do armii dowodzonej przez Beselera. Czyli to sprytnie podsumowała analiza rzucił podatków na mapę. I można krócej, krótszym znaniem. Bez takich durnot. 19:52 I w lipcu 1917 roku 5000 żołnierzy i oficerów polskich odmawia złożenia przysięgi. Niemcy nie są zadowolone, uważają to za afn. No miał być taki piękny polniszy Wehrmacht. 20:04 Uważają to za bunt. A to animu. 20:06 I legiony zostają rozwiązane, legioniści są internowani, do więzienia trafia też Piłsudski. 20:11 Ale Niemcy wcale nie rezygnają w tym momencie ze swoich marzeń o własnym niemieckim Królestwie Polskim. 20:19 Tak, 12 września 1917 roku powołują do życia Radę Regencyjną, która ma działać do czasu ustalenia przyszłego króla. Właśnie. 20:26 Tak, bo miał być król. Miał być król, tylko że wtedy jeszcze nie bardzo wiadomo, kto mógłby nim zostać. 20:33 Było kilku kandydatów, tam m.in. rozważany był wchodzący w skład Rady Regencyjnej biskup Aleksander Kakowski, Józef Ostrowski, Zdzisław Lubomirski. Zdzisiu nawet. 20:43 No były nazwiska. I choć niewiele mogą i mają ograniczone pole działania, to i tak przystępują do tworzenia polskich struktur administracyjnych, Co im się chwali. Co im się chwali, tak. 20:53 Bo to nie wiadomo wtedy, co czas przyniesie. Warto być gotowym, nie? 20:55 No i bum, bum, bum, bum, nadchodzi rok 1918. 20:59 Pokaż jeszcze raz, jak nadchodzi. Pokaż. Nadchodzi rok 1918. W innych podcastach tak lata nie nadchodzą. 21:09 I w tym właśnie roku 1918 stanie się dużo rzeczy, Dużo rzeczy się stanie, które sprawią, że Polacy odwrócą się ostatecznie od państw centralnych. 21:19 Bo zacznijmy od tego, że po stronie Ententy walczą nasi ziomusie, czyli Stany Zjednoczone. 21:24 8 stycznia 1918 roku prezydent USA Thomas Woodrow Wilson ogłasza 14-punktowy plan na osiągnięcie pokoju w Europie. I ważny jest punkt 13 i on brzmi tak, Przemysław. 21:36 Teraz pisze Woodrow tutaj do nas. 21:38 Ty jesteś już naprawdę czwartą osobą dzisiaj. 21:40 Chyba pójdę po podwyżkę. Stworzenie niepodległego państwa polskiego na terytoriach zamieszkanych przez ludność bezsprzecznie polską, z wolnym dostępem do morza, niepodległością polityczną, gospodarczą, integralność terytoriów tego państwa powinny być zagwarantowane przez konwencję międzynarodową. 22:04 No i co? I panowie w Berliniu, we Wiedniu i w Petersburgu? I co? Tak trudno było to powiedzieć? Nie można było tak od razu? 22:13 normalną składnią tego napisać, żeby się lektory nie męczyły? 22:16 To się nazywa konkretna oferta, nie jakieś tam jednoczenie ziem pod berłem cara czy więzi z Niemcami Austro-Węgrami. 22:24 Tak, czyli tutaj ze Stanów Zjednoczonych płyną do nas dobre wieści, a w tym czasie Rosja pogrąża się w wojnie domowej w której zaczynają zdecydowanie wygrywać bolszewicy. 22:34 I państwa centralne wpadają na taki sprytny pomysł, że mogą zawrzeć z bolszewikami pokój. 22:41 Tutaj, ponieważ wiedzieli, że my Polacy będziemy kombinować, to Rada Regencyjna Nasza Polska zostaje niedopuszczona do tych rozmów. Co więcej, 9 lutego 1918 roku Niemcy i Austro-Węgry zawierają traktat... z Ukraińską Republiką Ludową. 22:55 I państwa centralne obiecują uznać niepodległość Ukrainy w zamian za dostawy jedzenia, bo tego Niemcom akurat brakowało. 23:02 I przy okazji tam obiecali, że oddadzą Ukraińcom Chełmszczyznę oraz pogranicze Podlasia i Polesia. Oczywiście bez konsultacji z Radą Regencyjną i Polakami generalnie. 23:14 Bo ci mogliby się, że tak powiem, nie zgodzić, żeby naszą Chełmszczyznę dawać za jedzenie dla Niemców. I wkurzyło to. Przepraszam, przehandluj mi hełm za jogurt. Nasz polski. No i wyjdź przehandluj. 23:26 I ku zaskoczeniu wszystkich wkurzyło to Polaków do tego stopnia, że nawet zaczęli się trochę jednoczyć. 14 lutego Polska Partia Socjalistyczna, Polskie Stronnictwo Ludowe, Stronnictwo Niezawisłości Demokratycznej i Zjednoczenie Stronnictw Demokratycznych ogłaszają wspólne stanowisko. 23:44 Jesteś tymi wszystkimi. Jakie mieliśmy fajne partie wtedy. Wszyscy wspólne stanowisko. Tak i jedziesz. Państwa centralne dają nam przedsmak tego, jak w ich pojęciu ma być realizowana wolna i niepodległa Polska. Tak z grubej rury, nie? Cesarz austro-węgierski słowa miłości i najgorętszego praw naszych uznania zakończył wydarciem nam olbrzymiego kęsa ziem bezsprzecznie polskich na rzecz swojego nowego sojusznika. Sprzedano nas za kilka tysięcy wagonów żywności. Tak, za przysłowiowy jogurt, jeżeli jest przysłowie z jogurtem, ale nie ma chyba. 24:17 Jeść jogurt jak Niemiec na wojnie. Ale i ostre to było. 24:22 Ale też trudno się dziwić. Słuchajcie, w każdym razie po zawarciu pokoju z Rosją sowiecką Niemcy i Austro-Węgry przerzucają wojska ze wschodu na zachód i zaczynają jeszcze jedną wielką ofensywę. Która... 24:34 Jednocześnie nie przynosi spodziewanych rezultatów i w zasadzie Niemcy i Austro-Węgry są wiadomo czym, prawda? Nie wiadomo czym. Znaczy nie wiadomo. 24:41 Ale wiadomo, są w czym. Są w czym, to nie wiadomo. Są w czarnej D, to jest po niemiecku nie będziemy mówić. 24:47 No bo tak, gospodarka leży. Wojsko leży. Wojsko leży. Na ulicach ludzie protestują. 24:52 Front stoi. No i osłabione już nie mają za bardzo wpływu na to, co się dzieje na ziemiach polskich. Ciężko decydować o tym, jak u siebie masz... Rozpierduchę, no. O, to właśnie tego słowa szukałem. 25:03 A tutaj, a tutaj na ziemiach polskich sytuacja idzie dość szybko, rzeczy się dzieją. 7 października Rada Regencyjna ogłasza niepodległość Królestwa Polskiego. 25:13 W kolejnych tygodniach Polacy przejmują w miastach władzę i rozbrajają niemieckie i austro-węgierskie garnizony. 25:20 Józef Piłsudski zostaje wypuszczony z więzienia i 10 listopada przybywa do Warszawy. 25:24 11 listopada, jak już wspomnieliśmy na początku, Rada Regencyjna przekazuje mu naczelne dowództwo nad wojskami polskimi. 25:31 I, co dość niezwykłe w naszej historii, wielu polityków i działaczy, mimo że się ze sobą nie zawsze zgadzają, starają się zjednoczyć. 25:38 Tak, bo tam są ówcześni Tuskowie, ówcześni Kaczyńscy, są ówczesne te Kosiniaki i Kamysze i oni jednak postanawiają, że, kurczę, że tu będziemy razem. 25:47 Chcą, żeby jednak powstała w miarę zjednoczona Polska, której rząd będzie uznany przez społeczność międzynarodową. Czyli myśleli troszkę. 25:55 Tak przyszłościowo, nie tylko w perspektywie własnej kadencji, tylko takie rzeczy. 25:58 I też trzeba dodać, że Polska trochę rozbija bank, bo zauważmy, że wszyscy nasi kochani, ukochani, ulubieni zaborcy przegrali wojnę. 26:08 No tak, bo Niemcy i Austro-Węgry to wiadomo, prawda? Musieli podpisać akt kapitulacji w Kąpień. Rosja carska przegrała z bolszewikami, z czerwonymi. No sytuacja dla Polski idealna. 26:19 Choć nie oznacza to jeszcze oczywiście końca zmagań, bo Rzeczpospolitą czeka jeszcze długa walka o ustanowienie ostatecznego przebiegu granic. Ale to już jest inna historia. 26:30 Nie dostaliśmy Polski za darmo i kiedyś wam o tym opowiemy. Wyglądajcie naszych podcastów w internetach. Radiowcy bez cenzury. Jacek Tomkowicz. Tomasz Olbratowski. Przemysław Skowroń i syn rzeczonego Jan. Jego progenitura. Sądzę, że warto. Też olbratowscy. Też na ziemiach polskich działa. Olbratowscy są na ziemiach polskich. 26:51 Skowron Tomkowicz Olbratowscy. To była historia dla dorosłych.