Het uur van de waarheid

Het Instagramkanaal @belgianhistory8 met AI-video's over de Belgische geschiedenis gaat viraal. De maakster Melissa en historicus Brecht Deseure (ULB) schuiven aan. Lieven Scheire vertelt over de stille revolutie in het land van humanoïde robots. We checken de uitspraak van Marc Coucke of er echt meer panda's zijn dan enkele jaren geleden. Wie zit er achter die rare reacties op sociale media? Ook VRT NWS kampt met bots, vertelt eindredacteur Lousie Soetens.

Neen, je krijgt geen autisme van foliumzuur of paracetamol. Waar komt die scepsis ten opzichte van vaak geteste medicijnen toch vandaan? Professor Farmaceutica Veerle Foulon (KULeuven) werkt bij het Europese geneesmiddelenagentschap en legt uit. Microsoft maakt zijn jaarrapport cyberveiligheid op. Het idee van de week komt van Jany uit Dilbeek. Stuur hem een verdachte mail door, en zijn gratis tool zegt of het phishing is of niet.

Amerikaanse politici vallen elkaar aan met deepfakevideo's. Politicoloog Peter Van Aelst (UAntwerpen) legt uit hoe AI het nieuwe wapen is bij de midterms in de Verenigde Staten. Hoe betrouwbaar is 'extra vierge' op een fles olijfolie? Testaankoop stuurde 18 flessen olijfolie uit Vlaamse supermarkten naar het labo én een smaakpanel. Brain Freeze gaat viraal op TikTok. Maar wat is het en is het echt zo gevaarlijk als sommige filmpjes beweren. Arts en factchecker Marleen Finoulst legt uit.

Boekhandelaars trekken aan de alarmbel: romans geschreven door AI overspoelen de markt. Ellen Debackere van de checkredactie dook in het verhaal. Krijgen we hoofdpijn door de aardstraling van het Schumanneffect? Stralingsexpert Els De Waegeneer van de UGent legt uit. Hoe afhankelijk zijn we nog van Taiwan voor de productie van chips? En wat als China het eiland inlijft? Tom Vandeweghe (VRT NWS) legt uit.

Dichten we AI te menselijke kenmerken toe? Tim Verheyden (VRT NWS) is onze tech-antropoloog met dienst. Hoe weet je wie een document heeft geschreven? Rien Emmery legt uit hoe hij de kabinetsmedewerker van Ben Weyts ontmaskerd heeft die een vals opiniestuk schreef als gay moslim. Niemand in het Stade de France zag de reclameborden die wij op tv zagen tijdens Frankrijk-België. Hoe dat komt legt Ri Verspecht uit van BrightBoard.

Kan een Tesla spoken zien? De radar van de auto toont wandelende mensen op kerkhoven die er in het echt niet zijn. We deden de test. Waar lekken al onze data heen? Twizzit, Jims en ook de Belgische schaakbond waren recent slachtoffer van een datalek. Wie weet er nu wat over ons? Uitleg door Tim Verheyden (VRT NWS). Kan AI een gezicht reconstrueren? Floue foto's van de daders van een verijdelde aanslag in Engeland werden verscherpt en gingen de wereld rond. Uitleg door Daan Nicolay (VRT NWS).

Cocaïne komt de Antwerpse haven binnen vermomd als zeep, geïmpregneerd in hout of verstopt in valse avocado's. Bob Van den Berghe van het VN-Agentschap voor Drugs legt uit welke technieken drugsbendes allemaal gebruiken. Kletsy is een nieuwe Vlaamse telefoniedienst die senioren kunnen opbellen als ze zich eenzaam voelen. Een AI-stem houdt de conversatie gaande. VRT NWS test het uit. Bestaat de Venezolaanse vulvavis? Werk voor onze checkredactie.

Marokko kiest een nieuw parlement. Schijnverkiezingen of niet? Wat met kritiek op het regime? Bestaat er objectief nieuws daarover? Khallid Sellam van VRT NWS legt uit. Siegfried Bracke en Sander Loones pronken op X met hun nieuwe Mercedes. Rien Emmery zocht uit of die berichten kloppen. Fabels over narcose! Kan je plots wakker worden terwijl de chirurg je bot doorzaagt? Verlamd door de epidurale? Anesthesist Arne Wouters (UZA) schreef het boek 'Slaap lekker'.

Spermaxxing is hot op sociale media, maar kloppen al die tips en tricks om je sperma te verbeteren wel? We praten met uroloog Ruben De Groote. Toponderzoekers waarschuwen dat AI ingetoomd moet worden. "We kunnen de gevolgen niet controleren", klinkt het. Tim Verheyden van VRT NWS over geld versus ethiek in AI-land. En factchecks over EcoGPT en de naamswijziging van Canadese ganzen naar Donald Ducks.

Jouw polis wordt duurder omdat fraudeurs de verzekering oplichten met AI. Verzekeraarskoepel Assuralia is te gast en raamt de schade in ons land vorig jaar op 800 miljoen euro. Desinformatie over zonnecrème heeft zware gevolgen weten Tim Pauwels (VRT NWS) en Marleen Finoulst (Gezondheid en Wetenschap).

Overschatten we de impact van doping? We vragen het Peter Van Eenoo (UGent) net voor de nakende start van de Tour de France. VRT NWS-journalist Luc van Bakel trok naar Litouwen voor een wereldcongres over factchecking. Niet toevallig want in de Baltische staten loopt de frontlijn tussen waarheid en Russische desinformatie.

Pas op voor goedkope smartphones met Android. Die staan vol malafide software. Dat ontdekten we via de oplettende moeder van collega Anne Vanrenterghem. Verenigt de machtige elite van de wereld zich in een nieuwe geheime club genaamd Dialog? Tim Verheyden zoekt het uit.

Ebola wordt verspreid op een snelweg van fake news en complottheorieën. We spreken infectioloog Laurens Liesenborghs van het Instituut voor Tropische Geneeskunde en de KU Leuven in Oost-Congo. Chatbots met AI maken ons seksistischer. Maren Laterveer van het NRC maakte er een podcast over.

Op WhatsApp circuleren kettingberichten: pas op want Meta leest mee! Tim Verheyden (VRT NWS) fileert de heisa. In het Verenigd Koninkrijk gaan ze AI gebruiken om de leeftijd van asielzoekers te bepalen. Werkt dat en is dat wenselijk? We vragen het criminologe Rosamunde Van Brakel (VUB). Tim Pauwels checkt brandende kerken, kanker door suiker en geruchten uit Belfast.

Vandaag zegent de paus het kruisbeeld van de Sagrada Familia in Barcelona. Maar die bekende kerk blijkt veel minder van de hand van architect Gaudí te zijn dan we denken. Uitleg door Sven Tuytens, onze man in Spanje. Het WK-voetbal dreigt niet alleen in chaos, maar ook met veel fake news te starten. Björn Soenens (VRT NWS) kopt de voorzetten binnen.

Dynamic pricing bij concerttickets: bestaat dat wel echt, of worden ze gewoon duurder, zoals nu bij Harry Styles? Laura Clays van Test Aankoop is te gast. De Armeense verkiezingen worden bepaald door fake news uit Moskou. Wij richten de blik op Yerevan met collega Anna Petrosyan. Tim Pauwels en Dorien Vanmeldert (VRT NWS) onderscheiden feit van fictie over gras op het WK en de ophefmakende dood van een Britse student in de boeien van de politie.

Hoe worstelen landen met pijnlijke waarheden uit het verleden? Professor mensenrechten Tine Destrooper (UGent) is te gast. Van Lumumba tot Franco, van amnestie tot waarheidscommissie. Zijn brandnetels gezond? Werken ze bloedzuiverend? Goed tegen reuma? Dokter Marleen Finoulst van Gezondheid en Wetenschap heeft alle prikkelende volkswijsheden gecheckt.

Ook drugsbendes gebruiken nu de leugendetector. Maar werkt die eigenlijk? Prof. Forensische Psychologie Bruno Verschure (Universiteit van Amsterdam) is kritisch, niet in het minst voor de Belgische Federale Politie. Schreef Paus Leo XIV zijn encycliek met artificiële intelligentie? Tim Verheyden (VRT NWS) bekeek de zaak. Zijn er nu meer hittegolven dan vroeger? Dat en veel meer hoor je in het overzicht van alle factchecks door Tim Pauwels (VRT NWS).

"Als je een huisspin buiten zet, sterft die een gewisse dood", dat horen we in filmpjes op sociale media. Klopt dat? Spinnenkenner Koen Van Keer van ARABEL geeft het antwoord. Misvattingen over sekswerk. Zelfs academici en overheden hebben vaak het raden naar de échte economische realiteit achter de prostitutie. Professor Stef Adriaenssens (KU Leuven) ging daarom turven hoeveel mensen de rosse buurt bezoeken én een raam binnenstappen.

Volgens de Foto van Vlaanderen van VRT kijken jongeren minder open naar seksualiteit en zijn ze conservatiever. Jonas Roelens (UGent) is specialist gendergeschiedenis en vertelt dat er nog zulke periodes zijn geweest van een morele kramp na ongebreidelde openheid. Van de hoeren en "sodomieten in middeleeuws Brugge tot de vrouwen in Victoriaans Europa. Kan je paracetamol gebruiken als slaapmiddel? Dat houdt Tim Pauwels van de factcheckredactie meer dan wakker!

Pas op met valse beelden over de Holocaust! Peter Carpreau van het War Heritage Institute waarschuwt voor de impact van AI op herinnering en waarheid. Instagram leest mee in jouw persoonlijke berichten. Welke apps nog? Tim Verheyden (VRT NWS) slide met de juiste info in onze DM's.

Een Nederlandse reportage over de gewone Rus krijgt kritiek. "Te veel Poetin-aanhangers in beeld", klinkt het. Ruslandkenner Marijn Trio (VRT NWS) keek mee en beantwoordt de vraag: kunnen we echt weten hoe het leven in Rusland is als journalisten er niet binnen mogen? Elke factuur in je mailbox is vanaf nu verdacht. Phishers kunnen zelfs je vaste betalingen aanpassen. Commissaris Christophe Van Bortel van de Federale Politie legt uit.

Zanger Christoff heeft problemen: zijn fans worden opgelicht door valse profielen die zich voordoen als de enige echte zingende opti-opti-optimist. We gaan op Tinder met foto's van Kim Kardashian en krijgen toch een blauw vinkje dat bewijst dat wij de persoon zijn op de foto. Anna Petrosyan van de VRT NWS checkredactie legt uit hoe ze dat deed.

Is alcohol schadelijk vanaf het eerste glas? Dokter Marleen Finoulst van Gezondheid en Wetenschap is de bangmakerij beu. Studeren overbodig door AI? Redacteur Bram Vandendriessche deed onvoorbereid mee aan een examen programmeren en gebruikte AI. Professor Ruben Verborgh heeft Brams proefwerk verbeterd. En zwemmen er dolfijnen met explosieven in de straat van Hormuz? Tim Pauwels (VRT NWS) scheidt feit van fictie.

Fofoca in de favela! In Brazilië is 9 op de 10 inwoners van de favelas slachtoffer van fake news. Met gevolgen voor hun veiligheid, gezondheid en geloof in de democratie. Braziliëkenner Annelies Beck (VRT NWS) vertelt over fofoca (geroddel) en de rol van WhatsApp. Vivino is een populaire app met scores voor wijnflessen. Al mag je die niet altijd geloven ontdekte Justine Viene van de checkredactie na een tip van een luisteraar.

We gooien alle mythes over heksen op de brandstapel met historica Maartje van der Laak, auteur van het boek Heksenjacht. In Estland zou de Volksrepubliek Narva uitgeroepen zijn én erkend door Rusland, met een rol voor een Belgische generaal. Rien Emmery factcheckt het verhaal. Tim Pauwels fileert feit van fictie over de eeuwige jeugd, vechtende VRT-journalisten en ontbrekende plaatsnamen op kaarten van Libanon.

Voice-overs worden gekloond met AI. Het overkwam stemacteur Nicolas Cherlet zonder dat hij het wist. Heeft zijn beroep nog toekomst? We spreken ook met Loïc Thaler van BEVLA, de federatie van stemacteurs. Rika Ponnet biedt psychologische hulp bij de vraag: mijn ouders gebruiken foto's van mijn kinderen in AI-programma's en ik wil dat niet, hoe pak ik dat aan? Luc van Bakel (VRT NWS) waarschuwt voor deepfakes bij verkiezingen en politieke propaganda.

Deepfake in de porno en modellenwerelæ: bedreiging of de toekomst? We spreken met topmodel Hannelore Knuts en pornoster Gigi Max. Filmpjes van schattige mini-ezels gaan viraal? IA met AI? Dorien Vanmeldert (VRT NWS) legt uit. Hoe is de politiek veranderd door AI en deepfakes? Fatma Taspinar trok naar de Wetstraat en sprak onder meer met premier Bart De Wever (N-VA). En pastoor Wim Simons uit Zonhoven kreeg op WhatsApp plots berichten van de paus.

Artificiële intelligentie blijkt een vloek en een zegen voor de medische wereld. Topdokter Geert Meyfroidt en viroloog Marc Van Ranst worstelen met oplichters die deepfakes van hen maken. Chirurg Pieter De Backer smeekt dan weer voor méér deepfakes van zijn patiënten voor betere operaties. Mensen bedriegen met valse beelden is niets moderns maar blijkt eeuwen oud, weet historicus en factchecker Rien Emmery. Van een patat van 40 kilo tot de cupido van Michelangelo.

Tim Verheyden (VRT NWS) ontfutselt met de gekloonde stem van Niels Destadsbader rijksregisternummers van mensen op de Groenplaats in Antwerpen. Ooit was een foto de hoogste vorm van waarheid, vertelt Historicus Herman van Goethem. In je binnenzak zit een deepfake-fabriek. Techjournalist Thomas Smolders legt uit wat je smartphone allemaal kan faken. Wat leeft er allemaal op het vrtnws.check-kanaal? Dorien Vanmeldert (VRT NWS) over appelazijn!

Er duiken steeds meer deepnudes op van minderjarigen, zegt Nel Broothaerts van Child Focus. "Met verschrikkelijke gevolgen voor de rest van hun leven". Wat mag er wel en niet met deepfakes? Waar eindigt de grap en begint de strafwet? We vragen het aan Catherine Van de Heyning, professor mensenrechten aan de UAntwerpen. Het is niet al kommer en kwel met vals beeld en geluid. Pieter Van Leugenhagen is dankzij AI zelf componist en songschrijver.

TikTok en Instagram staan vol fruitfilmpjes die viraal gaan. Maar Bananito en Strawberrina verkondigen vaak racistische, homofobe en misogyne praat zonder dat jonge kijkers het doorhebben. Lara Richir (VRT NWS) legt uit en Koen Dendoncker (Keertij en MoveMen) duidt de impact op jongeren. Kan je al joggend boter maken? Collega Tim Verheyden is een crème van een ultraloper en test de trend. Tim Pauwels checkt of politiemensen sneller sterven, Afghanen hun vrouw mogen slaan en nog veel meer.

Kloppen onze vooroordelen over bedelaars? Gaat het geld naar misdaadbendes? Krijgen hun kinderen valium? Wie zijn ze echt? Onderzoeker Harm Deleu onderzocht de bedelaars in Brussel 4 jaar lang en schreef er een boek over. Onze smartphones, horloges en slaapapps bevatten veel data over onze gezondheid. Die zouden we beter bundelen en beschermen. VITO ontwikkelde een nieuwe digitale kluis We Are. Cato van Schyndel legt uit.

Criminelen én speurders werken volop met AI en technologie. Een inkijk achter de schermen van phishers, drugsuithalers en de politie met Yve Driessen, topman van de Federale Gerechtelijke Politie in Antwerpen. VRT NWS-journalist Tim Pauwels heeft zijn handen vol met factchecks over Conner Rousseau, hondenvlees en brood uit de diepvries

Waarom duurt het zo lang voor we opnieuw mensen op de maan krijgen? Is er kennis uit de jaren 60 verloren? Ja! Zegt Koen Geukens van Volkssterrenwacht Urania. Kan de nieuwe chatbot AI Lawyer de advocaat vervangen? Peter Callens van de Orde van Vlaamse Balies keek met een scherp juridische oog naar zijn artificiële collega.

Vreemde vogel of plant gespot? Zet hem op waarnemingen.be. Natuurpunt krijgt zo tien miljoen meldingen in België per jaar. De organisatie heeft een legertje validatoren, zeg maar natuurfactcheckers die controleren of die waarnemingen kloppen. "Mensen zien onbestaande arenden in doodnormale buizerds", zegt validator Annelies Jacobs van Natuurpunt. Tanden poetsen met houtskool? Zalmsperma inspuiten voor een jonge huid? We checken enkele opmerkelijke gezondheidsclaims die online de ronde doen.

In het aardrijkskundewerkboek 'Telescoop 2' van uitgeverij Van In staat een nepbeeld van een neushoorn. Leerlingen merkten op dat er iets niet klopte: aan een kant van de kop heeft het dier 2 ogen. Uitgeefmanager Ivo Nassel reageert. Heel wat Nederlanders gebruiken chatbots zoals ChatGPT, Gemini en Grok om stemadvies te krijgen. Toch waarschuwt de gegevensbeschermingsautoriteit AP nadrukkelijk om dit niet te doen. We praten met Joost van der Burgt van AP.

Microsoft werkt samen met Europol om phishing-bendes op te rollen. Bart Asnot is te gast, de North Europe Security Leader van Microsoft. Voor 1600 euro geraak je toch terug thuis met een repatriëring vanuit de Emiraten! Een Nederlandse reddende engel biedt hulp en tickets aan. Ze kreeg zelfs een artikel in De Telegraaf. Maar alles blijkt nep, dat ontdekte Foeke Postma, onderzoeksjournalist bij Bellingcat.

Knoken en schedels factchecken! Liggen de 800 jaar oude Hertogen van Brabant echt in Leuven begraven? Genetisch genealoog Maarten Larmaseau (KU Leuven) onderzoekt het! Bespioneren de Chinezen ons via games? De regering Trump suggereert het. We spreken erover met David Verbruggen van de Video Games Federation Belgium.

Facebook verbiedt politieke advertenties maar Valerie Van Peel (N-VA), Jo Brouns (CD&V) en Frédéric De Gucht (Anders) lanceren nog volop persoonlijke campagnes. Mag dat? Dorien Vanmeldert (VRT NWS) en diezelfde Frédéric De Gucht (Anders) zijn te gast. Tim Pauwels vertelt over Kempense trucks in Irak van waaruit raketten worden afgevuurd. Hoe weet je of een schip tot de Russische schaduwvloot behoort? Checker Ellen Debackere (VRT NWS) deed er onderzoek naar.

Kindsoldaten uit Soedan worden influencers op TikTok en uiteraard is dat verboden. Lara Richir (VRT NWS) legt uit. Is padel de gezondste sport ter wereld? Tim Pauwels bindt het koordje van zijn racket aan en fileert met de nodige slice feit van fictie. Ziekenfondsen betalen de app SkinVision terug om je huid te onderzoeken. Maar onderzoekers van de UGent en het UZ Gent hebben ontdekt dat de app 1 op de 4 huidkankers niet herkent. Khalid Sellam (VRT NWS) dook in het onderzoek.

Marc Dutroux zit weer in het nieuws. We duiken in de samenzweringstheorieën over de zaak die eind jaren '90 de ronde deden in ons land. Caroline Van den Berghe (VRT NWS) graaft in haar geheugen. Catherine Van de Heyning van het Antwerpse parket luidt de alarmbel over steeds meer gevallen van phishing. De bendes worden ook steeds gewelddadiger en gebruiken AI om nog meer slachtoffers te maken.

Speelt de zwarte actrice Lupita Nyong'o de rol van Helena van Troje in de film The Odyssee van Christopher Nolan? Valse beelden van haar zetten internet op zijn kop. De bijna mythologische factchecker Rien Emmery fileert de oudheidkundige heisa. Pas op voor spirituele pastoors en monniken op Instagram en TikTok. Peter Burger van de Universiteit van Leiden ontmaskert AI-religieuzen en hun businessmodel.

De Winterspelen worden gekaapt door Matryoshka: Russische desinformatie over de Oekraïense atleten gaat viraal. Tim Verheyden (VRT NWS) weet er meer over. We ontwarren feit en fictie over roodharigen met Rosie Coetsier, auteur van het boek “ROS - de waarheid over roodharigen ontkruld”. Maken trilplaten en vitamine C ons gezonder? Dorien Vanmeldert fileert alle beweringen in ons factcheckoverzicht.

Wat als je nieuwe partner totaal niet is wie hij beweert te zijn? Anne-Julie vertelt het onwaarschijnlijke verhaal over de man met wie ze samenleefde die een andere identiteit, job en tientallen vrouwen had. Het uur van de waarheid heeft het Valentijntje gewonnen, een prijs van Vaccinopolis (UAntwerpen) voor correcte wetenschappelijke informatie over vaccins. We bellen Pierre Van Damme.

Nieuw Deens onderzoek toont aan dat ‘manfluencers’, influencers uit de manosphere, via hun platformen testosterontests proberen te verkopen. Waarom zou je je testosteronniveau willen laten testen? Werken die tests eigenlijk? En wat moeten we denken van manfluencers die zulke tests aanprijzen? Vragen voor uroloog Piet Hoebeke (UZ Gent). Tim Verheyden keek de voorbije week mee op Moltbook, het sociale netwerk waar AI met zichzelf praat.

Amerikanen protesteren tegen de opmars van datacenters in hun buurt. Boze buren of een echt gezondheidsrisico? Björn Soenens praat ons bij over de keerzijde van de AI-revolutie. Kwakzalvers en blaasstenen: misleiding over de afbraak van Alva's citadel. Daarover gaat een nieuwe expo in het KMSKA. Conservator Koen Bulckens neemt ons mee naar bewust aangepaste details op een historisch Antwerps schilderij.

Vertrouw geen menstruatie-apps: ze nemen een loopje met de medische wetenschap en met je privacy! Dorien Vanmeldert (VRT NWS) en professor vroedkunde Dorien Lanssens (UAntwerpen) leggen uit. We ontmaskeren valse lokale nieuwssites uit Kortijk, Genk en zowat elke Vlaamse stad met dank aan Anne Vanrenterghem en Tim Verheyden (VRT NWS). En kan de aarde zijn zwaartekracht 7 seconden verliezen? Dat en veel meer checkt Tim Pauwels, chef van ons eigen factcheckleger.

Reanimaties in films of series worden vaak verkeerd in beeld gebracht. Uit een Amerikaans onderzoek blijkt dat meer dan 70 procent van de 169 onderzochte afleveringen verkeerde technieken weergeeft. "In Vlaamse en internationale programma's zie ik vaak heldhaftige scènes, maar in het echt gaat het er anders aan toe," zegt Rik Brabants, expert eerste hulp van Rode Kruis Vlaanderen. Barre tijden voor internettrollen, want AI neemt hun 'job' over. Tim Verheyden (VRT NWS) doet het verhaal.

Onrealistische nagels en taarten. Klanten vragen het steeds vaker tot wanhoop van kundige bakkers en stylisten! De oorzaak: fantastisch ogende voorbeeldfoto's die helaas AI zijn. We bellen taartenbakster Tatyana en nagelstyliste Rani. Wat als Trump niet alleen Groenland van Europa wil afnemen, maar ook alle servers en de cloud? Computerspecialisten maken zich daar echt zorgen over. We praten met computerexpert Bert Hubert en Kristof Tuyteleers van DNS Belgium.