De ArcheoToog

Een vrouw die tijdens haar eigen begrafenis weer tot leven komt. Een meisje dat liever met Christus trouwt dan met een gewone sterveling. Honderden vrouwen die samen een leefgemeenschap beginnen. En talloze opgegraven skeletten die ons vertellen hoe het leven van gewone vrouwen er in Sint-Truiden in de middeleeuwen werkelijk uitzag. Deze vreemde verzameling aan verhalen doet ons de vraag stellen: kon een vrouw in de middeleeuwen zelf beslissen over haar leven? Daarover praten we met professor Brigitte Meijns en stadsarcheologe Anneleen Mombaerts. Shownotes via onze website.

Antwerpen ontstond rond het jaar 900 als een kleine maar versterkte nederzetting aan de Schelde. De haven zorgde voor een groei en bloei die haar hoogtepunt bereikte in de 16de eeuw, de Gouden Eeuw. Stadsarcheoloog Tim Bellens vertelt aan De ArcheoToog hoe Antwerpen zich ontpopte tot een rijke internationale handelsmetropool. Doctor in de kunstwetenschappen Wendy Wauters neemt ons mee naar de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal en omschrijft wat een bezoeker in de late middeleeuwen zoal zag, hoorde en rook in de kerk. Shownotes via onze website.

In seizoen 5 duiken we volop in de middeleeuwen. Gent groeide in de middeleeuwen uit tot een echte wereldstad, op Parijs na de grootste ten noorden van de Alpen. Het begon met de stichting van de Sint-Baafsabdij door Amandus, en dat bracht alles in een stroomversnelling. Vlaanderen stond in deze periode ook aan de top van de lakenhandel, die voor welvaart zorgde in heel wat steden. Het was een bloeiende maar ook woelige tijd, met heel wat geruzie tussen steden en abdijen. Historicus Geert Berings en archeoloog Koen De Groote zetten zich aan De ArcheoToog en vertellen het verhaal van Gent en Aalst in de middeleeuwen. Een verhaal van groei, innovatie, macht, geld en een liederlijk monnikenleven. Shownotes via onze website.

In seizoen 5 duiken we volop in de middeleeuwen. Tussen Middelkerke en Oostende lag in de 15de eeuw Raversijde, een dorp van haringvissers. Een propere en welvarende nederzetting die uiteindelijk toch verdwenen is. Aan diezelfde Middenkust lag duizenden jaren lang het eiland Testerep met een heel complex van getijdengeulen. Ook dat is allemaal verdwenen. Waarom? Hebben beide iets met elkaar te maken? Was het de klimaatverandering of eerder de menselijke drang om de zee te temmen? Wij praten erover met landschapsarcheologe Soetkin Vervust en archeoloog Marnix Pieters. Shownotes via onze website.

Seizoen 4 wijden we volledig aan de doortocht van de Romeinen in Vlaanderen. Een van de meest iconische kenmerken van Romeinse tijd is de eetcultuur. Aan tafel gaan was, net zoals vandaag, een belangrijk onderdeel van de levensstijl van de Gallo-Romeinen, en dat leeft door in heel veel andere dingen: de indeling en inkleding van het huis, het kook- en eetservies en de handel in voedingsmiddelen en de productie van zout. We nemen je mee naar de eetkamer van een grote Gallo-Romeinse villa op het platteland. Daar staat een prachtig gedekte tafel waarop dampende, soms exotische gerechten worden opgediend. We ontvangen er vier archeologen voor een etentje: Tim Clerbaut, Sonja Willems, David Depraetere en Michiel Dekoninck. Tussendoor ontkrachten zij wat hardnekkige mythes over de Romeinse eetgewoontes. Shownotes via onze website.

Seizoen 4 wijden we volledig aan de doortocht van de Romeinen in Vlaanderen. Het leven in het Romeinse Rijk was luxueus en goed georganiseerd, maar het was ook doorspekt met mysterie en magie. Door de tand des tijds ging veel kennis over die rituelen en gewoontes verloren. Maar de ontcijfering van antieke schrijftabletten uit Tongeren biedt ons een nieuw en ongekend inzicht in heel wat van die oude gebruiken. In Tienen kwamen dan weer verborgen rituelen aan het licht tijdens de opgraving van een tempel van de Mithrascultus. Passeren ook nog de revue: een fallus in aardewerk en een loden vervloekingsplaatje. Wij ontsluieren al deze duistere geheimen in het gezelschap van archeologen Else Hartoch en Marleen Martens. Shownotes via onze website.

Seizoen 4 wijden we volledig aan de doortocht van de Romeinen in Vlaanderen. De Romeinen waren meesterbouwers. Ze bouwden villa's, wegen, amfitheaters en een complete moderne beschaving. Wat betekende dit voor het dagelijkse leven van de Gallo-Romeinen, in de stad en op het platteland? Welke organisatie was er nodig om het Romeinse rijk te kunnen besturen? Hoe prepareerden ze een bouwperceel voor een hele stad? En hoeveel kubieke meter aarde heb je nodig om een aquaduct aan te leggen? Wij zoeken het uit met archeologen Wim De Clercq en Alain Vanderhoeven. Shownotes via onze website.

Seizoen 4 wijden we volledig aan de doortocht van de Romeinen in Vlaanderen. In deze aflevering gaan we dieper in op de Gallische oorlogen en de gevolgen voor het leven bij ons. Waarom kwam Caesar op plundertocht bij ons? Hoe zat zo een oorlog politiek en logistiek in elkaar? En wie waren de Tungri, die zich kwamen vestigen rondom Tongeren, in het gebied van de uitgeroeide Eburonen? Daarover vertellen historicus Robert Nouwen en archeoloog/re-enactor Jef Pinceel. Shownotes via onze website.

In deze aflevering halen we enkele archeologen van het terrein voor een toogbabbel over specifieke onderzoeksprojecten over de ijzer. Dat doen we in samenwerking met Ex Situ, het gratis tijdschrift voor Vlaamse archeologie. Voor de gelegenheid schuift hoofdredacteur en archeologe Carolien Van Hecke opnieuw aan bij Erwin Meylemans. Aan de toog treffen we deze keer Justin Verbeek, Maël Benallou, Tina Dyselinck en Jean-Luc Putman. Zij komen vertellen over een detectievondst, deposities, een syntheseonderzoek en de stand van zaken van een levenswerk. Shownotes via onze website.

In het derde seizoen van De ArcheoToog gaan we op bezoek bij de Kelten. In deze laatste aflevering kijken we naar de geloofswereld van de Kelten. Welke goden vereerden ze? Wat betekende de natuur voor hen? Hoe gingen ze om met hun doden? Dr. Roosje de Leeuwe en prof. Eugène Warmenbol kwamen langs aan De ArcheoToog om ons onder te dompelen in een wereld vol met urnenvelden, heilige bossen en baggervondsten. Shownotes via onroerenderfgoed.be

In het derde seizoen van De ArcheoToog gaan we op bezoek bij de Kelten. Overdressed archaeologist Sasja van der Vaart-Verschoof en professor metaaltijden Guy De Mulder werpen zich op de elite van de Keltische maatschappij. Een verhaal over wapens, alcohol en snelle wagens. Shownotes via onroerenderfgoed.be

In het derde seizoen van De ArcheoToog gaan we op bezoek bij de Kelten. In deze eerste aflevering maken we ruimte voor een bijzondere introductie. Vanwaar kwam dit bijzondere volk? Wat typeert hen? Waar leefden ze? Hoe leefden ze? En vooral, welke taal spraken ze? Keltenkenner Herman Clerinx en taalkundige Peter Schrijver delen hun kennis over het volk van Asterix en Obelix, dat al zovele Keltische revivals geïnspireerd heeft. Shownotes via onroerenderfgoed.be

In deze aflevering halen we enkele archeologen van het terrein voor een toogbabbel over recente onderzoeksprojecten. Dat doen we in samenwerking met Ex Situ, het gratis tijdschrift voor Vlaamse archeologie. Voor de gelegenheid schuift hoofdredacteur en archeologe Carolien Van Hecke opnieuw aan bij Erwin Meylemans. Aan de toog treffen we deze keer Alexander Thomas, Britt Claes, Johan Hoorne en David Vanhee. Zij komen vertellen over archiefstukken, recente opgravingsresultaten en de meerwaarde van publiekswerking. Shownotes via onze website.

In deze aflevering duiken we in de geldbuidel van de vroegmiddeleeuwse boeren. Een bloeiende cultuur kan niet bestaan zonder economie of handel. Maar hoe zag die economische maatschappij er uit, en tot waar reikte die handel? Beperkte dit zich tot lokale marktjes? En van hoe ver kwam de koopwaar? Aan de hand van enkele concrete voorwerpen nemen archeologen Frans Theuws en Pieterjan Deckers ons mee op handelsmissie. Volg mee onze route aan De ArcheoToog. Shownotes via onze website.

In deze aflevering gaan we op zoek naar de dagelijkse gewoontes van de vroege middeleeuwers. Hoe leefden ze? Wat aten ze? Hoe eerden ze hun doden? We gaan naar de rijken van de doden en de levenden en doen een poging om in het hoofd van onze vroegmiddeleeuwse voorgangers te kruipen. Waren het woeste krijgers of toch eerder cultureel verfijnde boeren? Archeologen Rica Annaert en Ewoud Deschepper vertellen erover aan De ArcheoToog. Shownotes via onze website.

In deze aflevering gaan we op zoek naar het ontstaan van het christendom in onze streken. Daarvoor trekken we naar Tongeren in de 4de tot 7de eeuw na Christus. In de enige echte Romeinse stad van Vlaanderen doen kerkgebouwen en bisschoppen hun intrede. Maar naar verluidt trokken er ook huilende wolven door de verlaten straten, of is dat maar een fabeltje? En wat kwam een Romeinse keizer er bedisselen met de Franken? Archeoloog Alain Vanderhoeven en historicus Steven Vandewal leggen het uit aan De ArcheoToog. Shownotes via onze website.

We leggen de complexe overgang van Romeinse tijd naar vroege middeleeuwen uit aan de hand van de lotgevallen van het Romeinse fort van Oudenburg. Wat met die zogenaamde 'invallen van de barbaren' en de val van het Romeinse Rijk? Gebeurde dat snel en onverwacht, of is er eerder sprake van een geleidelijke overgang? Ging de hele Romeinse cultuur op de schop? Waren de Dark Ages echt zo donker, of liep het allemaal niet zo een vaart? Archeologen Sofie Vanhoutte en Vince Van Thienen werpen hun licht op de laatste dagen van het Romeinse fort en de ontwikkeling van een ander soort gemeenschap in Oudenburg, anno 200-430 AD. Shownotes via onze website.

In deze aflevering halen we enkele archeologen van het terrein voor een toogbabbel over recente Vlaamse steentijdopgravingen. Dat doen we in samenwerking met Ex Situ, het gratis tijdschrift voor Vlaamse archeologie. Voor de gelegenheid schuift hoofdredacteur en archeologe Carolien Van Hecke aan bij Erwin Meylemans. Aan de toog treffen we Inger Woltinge, Marijn Van Gils, Yves Perdaen, Marjolein Van der Waa, Ferdi Geerts en Hans Vandendriessche. Zij hebben in de afgelopen jaren de grote vindplaatsen Beveren-Schoorhavenweg, Lommel-Kristalpark en Kerkhove-Stuw onderzocht. Wat ze daar ontdekt hebben verneem je hier, aan De ArcheoToog.

Deze keer brengen we aan onze toog twee oude bekenden weer samen. Professor doctor Piet Vermeersch en zijn vroegere student, cultuurhistoricus David Van Reybrouck, hebben een diepgaand gesprek over de historie van de prehistorie. Ze nemen ons mee naar het prille begin van het archeologisch onderzoek van de steentijd, gaan op zoek naar de prehistorische mens in Vlaanderen en het wat meer exotische Egypte, en bespreken alle problemen en opportuniteiten die zich daarbij aandienen. Meer info? www.onroerenderfgoed.be/dearcheotoog DISCLAIMER: In deze aflevering worden persoonlijke meningen gegeven die niet noodzakelijk overeenstemmen met die van het agentschap Onroerend Erfgoed.

In zijn boek Sapiens noemt Harari de overstap van jagen en verzamelen naar landbouw de grootste misstap van de mensheid, nefast voor mens en natuur. Kunnen we echt spreken van een neolitische revolutie en was die veranderende levenswijze een vloek of een zegen? Hebben wij vandaag nog een band met die vroegere levenswijze? Archeoloog Bart Vanmontfort en De Foodarcheoloog, alias Jeroen Van Vaerenbergh, werpen hun licht op deze cruciale fase in de geschiedenis van de mensheid. Meer info? www.onroerenderfgoed.be/dearcheotoog

Wat is kunst, en waar komt het vandaan? Toen Picasso in 1940 de beroemde grotschilderingen van Lascaux bezocht riep hij verontwaardigd uit: “Nous n’avons rien inventé!”. We staan met de schilderkunst blijkbaar niet verder dan 15.000 jaar geleden! Floot de prehistorische kunstenaar al eens een deuntje tijdens het werk? En zouden Mozart of Bowie hetzelfde hebben geroepen als Picasso, bij de ontdekking van een prehistorische muziekopname? Dansten ze, zagen ze figuren in de wolken, konden ze genieten van vogelzang? Waar komt die behoefte tot verbeelding vandaan? En draait het toch weer niet een beetje, of zelfs een beetje veel, om seks? In deze aflevering spreken we erover met archeoloog Marc De Bie. Meer info? www.onroerenderfgoed.be/dearcheotoog

Archeologen Veerle Rots en Ben Bellefroid goochelen met miljoenen jaren terwijl ze ons gidsen doorheen de evolutie van de mens, en zijn greep op de prehistorische ontwikkeling van stenen werktuigen en andere handigheden. Meer info? www.onroerenderfgoed.be/dearcheotoog

Binnenkort: De ArcheoToog, een podcast over archeologie in Vlaanderen. Wetenschapsjournalist Frans Steenhoudt en archeoloog Erwin Meylemans gaan tussen pot en pint in gesprek met kenners van de steentijd en de archeologie, over het verleden van Vlaanderen en de link met onze huidige samenleving.